MANILA, Philippines — Isa sa mga madalas itanong sa kasaysayan ng sangkatauhan ay kung ano nga ba ang pinakamatandang relihiyon sa mundo. Bagama't may iba't ibang paniniwala at tradisyon na umiral bago pa man magkaroon ng pagsusulat, ang mga historyador at arkeologo ay umaasa sa mga pisikal na ebidensya, sinaunang teksto, at mga natuklasang arkeolohikal upang matukoy ang mga pinakalumang relihiyong may sapat na dokumentasyon.
Narito ang limang pinakamatandang relihiyon o tradisyong panrelihiyon na may matibay na batayan sa kasaysayan.
1. Hinduism (Sanātana Dharma)
Ang Hinduism ang malawak na kinikilalang pinakamatandang pangunahing relihiyon na patuloy na isinasabuhay hanggang ngayon.
Ang pinakamatandang banal na kasulatan nito ay ang Rigveda, na tinatayang naisulat sa pagitan ng 1500 BCE at 1200 BCE. Gayunman, naniniwala ang maraming iskolar na mas nauna pa rito ang mga paniniwala at ritwal na umusbong mula sa Indus Valley Civilization noong humigit-kumulang 2600 BCE hanggang 1900 BCE.
Mga ebidensya:
- Rigveda
- Iba pang Vedas
- Mga artifact at simbolo mula sa Indus Valley Civilization
2. Sinaunang Relihiyon ng Egypt
Isa ito sa pinakakomprehensibong relihiyon ng sinaunang mundo. Umiikot ang kanilang paniniwala sa maraming diyos tulad nina Ra, Osiris, Isis, at Horus.
Lumitaw ang relihiyong ito noong humigit-kumulang 3100 BCE, kasabay ng pagkakaisa ng Upper at Lower Egypt.
Mga ebidensya:
- Pyramid Texts
- Coffin Texts
- Book of the Dead
- Mga templo, pyramid, at hieroglyphics
Bagama't hindi na ito aktibong isinasagawa, nananatili itong isa sa pinakamahalagang relihiyon sa kasaysayan.
3. Sinaunang Relihiyon ng Mesopotamia
Bago pa man sumikat ang mga imperyo ng Babylon at Assyria, mayroon nang organisadong relihiyon ang mga Sumerian.
Nagsimula ito sa pagitan ng 3500 BCE at 3000 BCE, kung saan sinasamba ang mga diyos tulad nina Anu, Enlil, Inanna, at Enki.
Mga ebidensya:
- Cuneiform tablets
- Epic of Gilgamesh
- Ziggurats
- Mga tala mula sa Sumerian civilization
Isa ito sa pinakamatandang relihiyong may malinaw na nakasulat na rekord.
4. Traditional Chinese Religion
Ang sinaunang relihiyon ng Tsina ay nakabatay sa pagsamba sa mga ninuno, kalikasan, at sa Langit (Tian).
May mga ebidensya na nito mula pa noong Shang Dynasty sa paligid ng 1600 BCE.
Mga ebidensya:
- Oracle Bones
- Mga ritwal ng Shang Dynasty
- Sinaunang inskripsyon sa buto at bronse
Hanggang ngayon, marami sa mga kaugaliang ito ang makikita pa rin sa tradisyunal na kulturang Tsino.
5. Judaism
Ang Judaism ang pinakamatandang Abrahamic religion at naging pundasyon ng Kristiyanismo at Islam.
Ayon sa mga historyador, ang relihiyong ito ay umusbong sa pagitan ng 1200 BCE at 1000 BCE, habang unti-unting nabubuo ang sinaunang Israel.
Mga ebidensya:
- Hebrew Bible (Tanakh)
- Sinaunang inskripsyon
- Arkeolohikal na natuklasan sa Israel at mga karatig-lugar
Patuloy itong isinasabuhay ng milyun-milyong Hudyo sa iba't ibang bahagi ng mundo.
May Mas Matanda Pa Ba?
Ayon sa mga eksperto, may mga prehistoric na paniniwala tulad ng animism at shamanism na maaaring umiral libu-libong taon bago ang mga relihiyong nabanggit. Gayunpaman, dahil wala silang naiwan na nakasulat na dokumento o sapat na ebidensyang arkeolohikal upang maituring na organisadong relihiyon, hindi sila karaniwang isinasama sa opisyal na talaan ng mga pinakamatandang relihiyon sa kasaysayan.
Pangwakas
Sa pananaw ng kasaysayan at arkeolohiya, ang pagtukoy sa "pinakamatandang relihiyon" ay nakabatay sa pinakamaagang mapapatunayang ebidensya, hindi lamang sa oral tradition o paniniwalang ipinapasa sa salinlahi. Dahil dito, nananatiling Hinduism ang kinikilalang pinakamatandang pangunahing relihiyon na tuloy-tuloy na isinasagawa hanggang sa kasalukuyan, habang ang mga sinaunang relihiyon ng Egypt at Mesopotamia ay nagsisilbing mahalagang bahagi ng pag-unlad ng kabihasnan at kasaysayan ng pananampalataya ng sangkatauhan.
Topics: Kaalaman
Tags
Kaalaman